Pulau Pinang milik Persekutuan bukan sentimen: Fakta Perlembagaan menutup segala tuntutan

Oleh DR SHAHNOR BASRI

Pulau Pinang bukanlah sebuah wilayah yang terapung tanpa asas sejarah, perundangan dan Perlembagaan.

Kedudukannya dalam Persekutuan Malaysia adalah muktamad, sah dan tidak boleh dipertikaikan, baik dari sudut Perlembagaan Persekutuan mahupun daripada Proklamasi Penubuhan Malaysia 1963.

Oleh itu, sebarang kenyataan atau tuntutan yang cuba mengaitkan Pulau Pinang sebagai milik atau wilayah yang boleh dituntut oleh Kedah bukan sahaja songsang dari sudut fakta.

Malah, ia mencerminkan kejahilan Perlembagaan yang membimbangkan, apatah lagi apabila ia datang daripada seorang Menteri Besar.

Perlembagaan Persekutuan dengan jelas memperuntukkan senarai negeri-negeri dalam Persekutuan melalui Jadual Pertama.

Undang-undang tertinggi negara itu secara tegas menyenaraikan Pulau Pinang sebagai sebuah negeri Persekutuan yang berasingan dan setara dengan Kedah, Perlis, Perak, Selangor dan negeri-negeri lain.

Jadual Pertama ini bukan dokumen simbolik, tetapi sebahagian daripada teks perlembagaan tertinggi negara yang mempunyai kuasa mengikat.

Selagi Jadual Pertama ini wujud tanpa pindaan mengikut prosedur Perkara 159 Perlembagaan Persekutuan, maka kedudukan Pulau Pinang sebagai sebuah negeri adalah muktamad dan tidak boleh dipersoalkan oleh mana-mana pihak, termasuk seorang Menteri Besar negeri lain.

Kedaulatan diiktiraf

Pulau Pinang dinamakan secara tersendiri sebagai sebuah negeri, berasingan daripada Kedah, dengan sempadan dan kedaulatan yang diiktiraf sepenuhnya.

Tidak wujud satu pun peruntukan dalam Perlembagaan yang meletakkan Pulau Pinang sebagai wilayah pinjaman, wilayah tertakluk, atau wilayah yang boleh dituntut semula oleh mana-mana negeri lain.

Prinsip federalisme Malaysia adalah berasaskan kedaulatan negeri-negeri dalam Persekutuan, bukan hubungan feudal atau nostalgia sejarah pra-penjajahan yang telah lama tamat kesan perundangannya.

Lebih penting, Proklamasi Penubuhan Malaysia pada 16 September 1963 mengesahkan keanggotaan Pulau Pinang sebagai salah sebuah negeri pengasas Persekutuan Malaysia bersama Persekutuan Tanah Melayu yang sedia ada, Sabah dan Sarawak.

Pada saat proklamasi tersebut dimeterai dan diiktiraf oleh undang-undang antarabangsa, kedudukan Pulau Pinang menjadi muktamad.

Dalam doktrin Perlembagaan dan undang-undang antarabangsa, pengiktirafan ini menutup sepenuhnya ruang kepada tuntutan wilayah secara unilateral oleh mana-mana entiti sub-persekutuan.

Kenyataan Menteri Besar Kedah yang cuba membangkitkan kononnya Pulau Pinang ‘milik Kedah’ atau wajar dirunding semula adalah konyol dalam erti kata yang paling literal.

Ia bukan sekadar pandangan politik, tetapi satu dakwaan yang tidak mempunyai sebarang sandaran perlembagaan.

Mencemarkan kefahaman rakyat

Lebih parah, kenyataan sedemikian mencemarkan kefahaman rakyat terhadap asas negara-bangsa, seolah-olah Malaysia dibina atas sentimen emosi dan bukannya kedaulatan undang-undang.

Sejarah sering dimanipulasi secara selektif untuk menyokong hujah lemah. Benar, Pulau Pinang pernah berada dalam lingkungan pengaruh Kesultanan Kedah sebelum campur tangan British.

Namun, sejarah pra-penjajahan tidak boleh digunakan secara sewenang-wenangnya untuk mencabar realiti Perlembagaan moden.

Jika logik ini diterima, maka keseluruhan struktur negeri-negeri di Malaysia akan runtuh, kerana hampir semua sempadan hari ini terbentuk melalui proses perjanjian, kolonialisme dan pembentukan persekutuan yang sah di sisi undang-undang.

Dalam konteks inilah ucapan Ketua Menteri Pulau Pinang di Parlimen pada 27 Januari 2026 wajar dihargai.

Ucapan tersebut tidak bersifat emosional atau provokatif, sebaliknya berlandaskan fakta perlembagaan dan prinsip persekutuan.

Beliau menegaskan bahawa Pulau Pinang tidak perlu mempertahankan kewujudannya melalui retorik, kerana kedudukannya telah lama dimuktamadkan oleh Perlembagaan.

Pendekatan ini mencerminkan kematangan kenegaraan dan kefahaman yang jelas tentang sempadan kuasa dalam sistem federalisme Malaysia.

Perbandingan antara kedua-dua kenyataan ini amat ketara. Namun persoalan yang lebih besar dan lebih serius perlu ditanyakan secara terbuka:

Apakah seorang Menteri Besar dibenarkan untuk mempersoalkan kedudukan sebuah negeri lain yang telah termaktub secara jelas dalam Jadual Pertama Perlembagaan Persekutuan?

Apakah kenyataan sedemikian selari dengan sumpah jawatan Menteri Besar yang mewajibkan beliau memelihara, mempertahankan dan menjunjung Perlembagaan Persekutuan?

Atau adakah sumpah tersebut kini dianggap sekadar lafaz kosong yang boleh diketepikan apabila ia mengganggu naratif politik sempit?

Di satu pihak, Ketua Menteri Pulau Pinang berhujah sebagai seorang negarawan, berpaut pada teks perlembagaan dan realiti undang-undang.

Di pihak lain, Menteri Besar Kedah berbicara seolah-olah Perlembagaan itu boleh ditafsir sesuka hati, atau lebih buruk, boleh diketepikan demi mencipta sensasi politik.

Di satu pihak, Ketua Menteri Pulau Pinang berhujah sebagai seorang negarawan, berpaut pada teks perlembagaan dan realiti undang-undang.

Di pihak lain, Menteri Besar Kedah berbicara seolah-olah seorang penceramah politik jalanan, menghidupkan tuntutan yang tidak pernah wujud dalam mana-mana dokumen perlembagaan. Ini bukan soal perbezaan pendapat politik, tetapi soal mematuhi atau mencabar asas negara.

Tuntutan terhadap Pulau Pinang juga membawa implikasi berbahaya. Ia bukan lagi sekadar retorik politik, tetapi berpotensi ditafsir sebagai satu bentuk pengingkaran terhadap prinsip asas Perlembagaan.

Memahami tanggungjawab

Jika seorang Menteri Besar boleh secara terbuka mempertikaikan sempadan dan kewujudan negeri lain tanpa sebarang sandaran undang-undang, tidakkah ini menimbulkan persoalan sama ada beliau benar-benar memahami tanggungjawab Perlembagaan yang terletak pada jawatannya?

Dan jika Perlembagaan boleh dipersoalkan dalam isu sempadan negeri, apakah lagi perkara asas negara yang akan menjadi mangsa seterusnya?

Ia membuka ruang kepada politik tuntutan wilayah antara negeri, merosakkan keharmonian Persekutuan dan menjejaskan keyakinan pelabur serta rakyat.

Jika seorang Menteri Besar boleh dengan mudah mempersoalkan sempadan negeri lain tanpa sebarang asas undang-undang, maka apakah jaminan bahawa Perlembagaan dihormati dalam perkara-perkara lain yang lebih kritikal?

Kesimpulannya, kedudukan Pulau Pinang dalam Persekutuan Malaysia adalah jelas, sah dan tidak boleh disangkal.

Ia bukan sahaja termaktub secara nyata dalam Jadual Pertama Perlembagaan Persekutuan, malah dimuktamadkan melalui Proklamasi Penubuhan Malaysia dan diperkukuh oleh amalan perlembagaan selama lebih enam dekad.

Maka, tuntutan dan kenyataan Menteri Besar Kedah mengenai Pulau Pinang bukan sekadar lemah, tetapi tidak berperlembagaan, tidak berasas dan berbahaya kepada prinsip federalisme.

Dalam negara hukum, kenyataan sebegini wajar ditolak secara total, kerana ia tidak berpijak pada undang-undang, tidak menghormati Perlembagaan, dan mencerminkan kegagalan memahami asas pembentukan negara Malaysia.

Ia disokong oleh Perlembagaan Persekutuan, dimuktamadkan oleh Proklamasi Penubuhan Malaysia, dan diiktiraf oleh amalan perlembagaan sejak merdeka.

Kenyataan Menteri Besar Kedah bukan sahaja tidak berperlembagaan, malah mencerminkan kegagalan memahami asas kenegaraan. Dalam negara yang berteraskan kedaulatan undang-undang, hujah konyol tidak boleh diangkat setaraf dengan fakta perlembagaan.

*DR SHAHNOR BASRI merupakan Felo Utama Akademi Sains Islam, Jordan.