Persempadanan pilihan raya: Langkah penting pulih kesaksamaan

Oleh MARTIN VENGADESAN

Tahun ini bermula dengan nada positif apabila Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, berikrar untuk meluluskan empat reformasi utama di Parlimen.

Antaranya termasuk rang undang-undang (RUU) untuk memisahkan kuasa Pendakwa Raya dan Peguam Negara, had tempoh 10 tahun bagi jawatan Perdana Menteri, penubuhan Ombudsman serta rang undang-undang kebebasan maklumat.

Namun, kelmarin RUU had tempoh tersebut gagal diluluskan apabila kerajaan Madani tidak berjaya memperoleh 148 undi yang diperlukan di Dewan Rakyat.

Ini mengingatkan saya bahawa selain reformasi yang sedang diusahakan kerajaan, kita juga sedang berada dalam proses penting persempadanan semula kawasan pilihan raya.

Hakikatnya, pada masa ini wujud jurang ketara dari segi jumlah pengundi dalam kawasan Parlimen.

Walaupun kawasan luar bandar di Sarawak, Sabah dan sebahagian Semenanjung adalah paling luas dari segi keluasan tanah, kawasan ini lazimnya mempunyai kepadatan penduduk yang rendah berbanding kawasan bandar yang padat dan kecil di negeri maju seperti Selangor.

Kawasan yang lebih kecil ini menunjukkan ketidaksamarataan ketara dari segi nilai undi, di mana satu undi di kawasan luar bandar yang kecil kadangkala bernilai sehingga tiga kali ganda berbanding satu undi di kawasan bandar yang padat — fenomena yang dikenali sebagai malapportionment.

Sebagai contoh, dalam Pilihan Raya Umum 2022, kawasan Jerlun dan Sik di Kedah masing-masing mempunyai antara 60,000 hingga 70,000 pengundi berdaftar, dengan jumlah keluar mengundi sedikit melebihi 50,000 orang.

Di Jerlun, Abd Ghani Ahmad daripada Pas menang, manakala Ahmad Tarmizi Sulaiman daripada parti yang sama memenangi kerusi di Sik.

Di Jeli, Kelantan, calon Perikatan Nasional (PN,) Zahari Kechik menang dengan jumlah keluar mengundi hanya 43,732 orang.

Angka ini jauh lebih kecil berbanding kawasan besar di Lembah Klang seperti Bangi, Kota Raja, Damansara dan Petaling Jaya.

Bangi merupakan kawasan terbesar di negara ini dengan 303,430 pengundi berdaftar dan 246,795 orang keluar mengundi.

Ini bermakna Syahredzan Johan daripada DAP menang dengan majoriti besar sebanyak 69,701 undi — satu angka yang lebih besar daripada keseluruhan jumlah pengundi di sesetengah kawasan kecil.

Keadaan sama berlaku di Kota Raja apabila Presiden AMANAH, Datuk Seri Mohamad Sabu menang dengan majoriti 73,998 undi.

Di Petaling Jaya, Lee Chean Chung daripada PKR menang dengan majoriti 50,575 undi, manakala di Damansara, Gobind Singh Deo menang dengan majoriti luar biasa sebanyak 124,619 undi.

Keadaan ini turut berulang di kawasan bandar lain seperti Shah Alam, Titiwangsa, Setiawangsa, Wangsa Maju, Bandar Tun Razak, Seputeh dan Ampang.

Hentikan ketidakseimbangan

Saudara dan saudari rakyat Malaysia, ini bukan sekadar kisah menarik atau trivia politik — ini adalah manipulasi yang terancang dan ketidakseimbangan ini mesti dihentikan.

Jelas bahawa Pakatan Harapan (PH) dan kerajaan Madani kini berada dalam kedudukan tidak seimbang dari segi nisbah undi kepada kerusi.

Malah, parti-parti dalam kerajaan Madani memperoleh hampir 70 peratus undi dalam pilihan raya umum lalu, walaupun ada yang bertanding sesama sendiri.

Berapa lama lagi ketidakseimbangan ini boleh berterusan? Jawapannya, ia mesti dihentikan sekarang.

Tahun lalu, Timbalan Menteri M. Kulasegaran memaklumkan bahawa Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) akan menjalankan kajian semula persempadanan kawasan bagi negeri-negeri di Semenanjung selepas tamat tempoh lapan tahun semasa.

Tempoh tersebut berakhir bulan ini, pada Mac 2026.

SPR bertanggungjawab menyemak persempadanan kawasan pilihan raya Persekutuan dan Negeri selaras dengan Fasal 2 Perkara 113 Perlembagaan Persekutuan serta prinsip dan prosedur yang digariskan dalam Bahagian 1 dan 2 Jadual Ketiga Belas.

Prinsip persempadanan termasuk memastikan keseimbangan jumlah pengundi, kecekapan pentadbiran pilihan raya, kemudahan pengundi serta pemeliharaan hubungan komuniti setempat.

SPR juga akan mengambil kira aspek pentadbiran, kepadatan dan pertumbuhan pengundi, geografi dan topografi kawasan, ruang pembangunan yang tersedia, kemudahan infrastruktur serta akses rakyat kepada perkhidmatan wakil rakyat.

Perkara ini amat relevan di kawasan Sarawak seperti Hulu Rajang dan Baram, di mana satu kawasan Parlimen lebih besar daripada kebanyakan negeri di Semenanjung.

Namun lebih penting daripada itu, SPR mesti mengakui bahawa ia turut memainkan peranan dalam menginstitusikan ketidakseimbangan ini.

Kini, buat pertama kali, kita mempunyai peluang untuk melaksanakan keadilan yang lebih memulihkan dan benar-benar mewakili rakyat.

*MARTIN VENGADESAN merupakan bekas editor yang kini berkhidmat sebagai perunding komunikasi strategik kepada Kementerian Komunikasi.