Betul ke Kerajaan Pusat hanya 'pulangkan beberapa bilion' kepada negeri lepas kutip hasil berpuluh bilion?

OLEH MIQDAD ZAKARIA

Setiap kali timbul isu hubungan kewangan antara Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri, ada ahli politik yang mendakwa bahawa Putrajaya “mengutip berpuluh bilion ringgit daripada sesebuah negeri tetapi hanya memulangkan beberapa bilion sahaja”.

Dakwaan ini kedengaran mudah dan menarik, namun hakikat sistem kewangan negara jauh lebih kompleks daripada itu.

Untuk berlaku adil, rakyat perlu memahami bagaimana struktur Persekutuan Malaysia berfungsi menurut Perlembagaan.

Malaysia ialah sebuah Persekutuan, bukan gabungan negeri yang berasingan.

Di bawah Perlembagaan Persekutuan, kuasa percukaian utama diletakkan di bawah Kerajaan Persekutuan.

Ini termasuk:

Cukai pendapatan individu;

Cukai pendapatan syarikat;

Duti eksais;

Duti kastam;

Cukai petroleum tertentu;

Cukai keuntungan modal tertentu dan pelbagai hasil persekutuan lain.

Sebaliknya, kerajaan negeri mempunyai sumber hasil yang lebih terhad seperti:

Cukai tanah;

Premium tanah;

Cukai hiburan;

Hasil hutan;

Royalti perlombongan tertentu;

Dividen syarikat milik negeri;

Bayaran lesen dan permit tertentu.

Maka, apabila seseorang berkata “negeri ini menyumbang RM50 bilion hasil kepada Pusat”, sebahagian besar angka itu sebenarnya datang daripada cukai yang dipungut oleh Kerajaan Persekutuan mengikut bidang kuasa Perlembagaan, bukannya hasil milik negeri yang “dirampas” oleh Pusat.

Perbelanjaan Persekutuan tidak terhad kepada projek pembangunan sahaja.

Ke mana wang dibelanjakan?

Kesilapan terbesar dalam naratif tersebut ialah hanya mengira peruntukan pembangunan (development expenditure) yang diumumkan kepada negeri.

Sedangkan Kerajaan Persekutuan membelanjakan wang dalam dua kategori besar:

1. Perbelanjaan Mengurus (Operating Expenditure)

Ini merangkumi pembayaran gaji, elaun dan kos operasi harian kerajaan.

Antaranya:

Gaji guru sekolah kerajaan;

Gaji pensyarah universiti awam;

Gaji anggota polis;

Gaji tentera;

Gaji jururawat dan doktor hospital kerajaan;

Gaji pegawai imigresen;

Gaji pegawai kastam;

Gaji bomba;

Gaji kakitangan mahkamah;

Bayaran pencen pesara kerajaan;

Subsidi dan bantuan kebajikan.

Walaupun penjawat awam ini bertugas di sesebuah negeri, gaji mereka dibayar oleh Kerajaan Persekutuan.

2. Perbelanjaan Pembangunan

Ini pula melibatkan:

Pembinaan jalan Persekutuan;

Sekolah baharu;

Hospital;

Klinik kesihatan;

Balai polis;

Kuarters kerajaan;

Projek tebatan banjir;

Lapangan terbang;

Pelabuhan;

Projek bekalan air tertentu;

Infrastruktur digital;

Projek Rancangan Malaysia.

Inilah angka yang sering disebut oleh ahli politik apabila mendakwa negeri hanya menerima “beberapa bilion”.

Hakikatnya, mereka hanya mengambil sebahagian kecil daripada keseluruhan perbelanjaan Persekutuan.

Gaji penjawat awam di negeri-negeri mencecah berbilion ringgit, sebagai contoh mudah, sebuah negeri mungkin mempunyai:

40,000 orang guru;

10,000 anggota polis;

15,000 kakitangan kesihatan;

ribuan anggota tentera;

pegawai imigresen;

pegawai kastam;

kakitangan mahkamah;

pensyarah universiti;

pelbagai jabatan Persekutuan.

Jika purata kos gaji dan elaun seorang penjawat awam RM6,000 sebulan, puluhan ribu penjawat awam sahaja sudah menelan belanja tahunan berbilion ringgit.

Namun angka ini jarang dimasukkan dalam hujah politik.

Akibatnya, rakyat mendapat gambaran seolah-olah Pusat “tidak memulangkan apa-apa” kepada negeri.

Subsidi nasional turut dinikmati oleh rakyat di setiap negeri selain gaji, rakyat turut menerima manfaat daripada perbelanjaan nasional seperti:

subsidi petrol dan diesel;

subsidi LPG;

subsidi elektrik;

subsidi kesihatan;

subsidi pendidikan;

bantuan tunai;

biasiswa;

pinjaman pendidikan;

program kebajikan.

Sebagai contoh, seorang pesakit yang menjalani pembedahan bernilai puluhan ribu ringgit di hospital kerajaan hanya membayar caj minimum kerana kos sebenar ditanggung oleh Kerajaan Persekutuan.

Begitu juga seorang pelajar sekolah yang menerima pendidikan hampir percuma selama sebelas tahun.

Perbelanjaan ini tidak direkodkan sebagai “peruntukan kepada negeri”, tetapi manfaatnya dinikmati terus oleh rakyat negeri tersebut.

Mengapa negeri pengeluar hasil besar tetap merasakan mereka tidak mendapat pulangan setimpal? Persoalan ini juga ada asasnya.

Persekutuan amal konsep Perkongsian Nasional

Negeri yang mempunyai aktiviti ekonomi tinggi seperti:

Selangor, Pulau Pinang, Johor, dan Sarawak akan menyumbang kutipan cukai Persekutuan yang lebih besar kerana terdapat lebih banyak syarikat, pekerja bergaji tinggi dan aktiviti perdagangan.

Maka timbul rasa bahawa negeri tersebut “memberi lebih banyak”. Namun konsep Persekutuan mengamalkan unsur perkongsian nasional.

Hasil yang dikutip digunakan bukan sahaja di negeri penyumbang utama tetapi juga untuk membiayai negeri yang kurang maju agar jurang pembangunan dapat dikurangkan.

Prinsip ini diamalkan di kebanyakan negara Persekutuan seperti:

Australia, Jerman, dan Kanada.

Negeri yang kaya membantu membiayai perkhidmatan asas di negeri yang lebih miskin demi kestabilan negara secara keseluruhan.

Namun, tuntutan negeri terhadap agihan yang lebih adil juga wajar dibincangkan untuk menolak naratif “Pusat tidak pulangkan hasil”, tidak bermakna segala-galanya sempurna.

Perbincangan yang matang boleh meliputi:

Formula geran Persekutuan yang lebih telus;

Semakan kadar pemberian kepada negeri;

Pengukuhan federalisme fiskal;

Peningkatan autonomi kewangan negeri;

Semakan semula beberapa peruntukan lama yang mungkin tidak lagi sesuai dengan realiti semasa;

Pelaksanaan agihan berasaskan keperluan dan prestasi.

Perbahasan ini sihat dalam sebuah demokrasi. Apa yang tidak sihat ialah menggunakan angka secara terpilih sehingga menimbulkan persepsi bahawa Kerajaan Pusat “merompak” negeri-negeri tanpa memulangkan apa-apa.

Akhirnya, apabila seseorang mendakwa bahawa “Kerajaan Pusat kutip berpuluh bilion tetapi hanya pulangkan beberapa bilion kepada negeri”, rakyat perlu bertanya:

Adakah angka itu mengambil kira gaji guru?

Adakah ia mengambil kira gaji polis, tentera, doktor dan jururawat?

Adakah ia memasukkan kos subsidi pendidikan dan kesihatan?

Adakah pencen pesara kerajaan dikira?

Adakah bantuan tunai dan subsidi nasional dimasukkan?

Jika jawapannya tidak, maka perbandingan tersebut sebenarnya tidak menggambarkan keseluruhan realiti kewangan negara.

Kritikan terhadap Kerajaan Persekutuan boleh dan perlu dibuat apabila wujud ketidakadilan.

Namun kritikan itu mestilah bersandarkan fakta yang lengkap, bukan sekadar membandingkan kutipan hasil dengan angka projek pembangunan semata-mata.

Dalam sebuah negara Persekutuan seperti Malaysia, wang yang dikutip oleh Pusat bukan hanya “dipulangkan kepada negeri”, tetapi digunakan untuk memastikan setiap rakyat tanpa mengira negeri dan tempat tinggal mendapat akses kepada pendidikan, keselamatan, kesihatan dan perlindungan sosial yang sama sebagai warganegara Malaysia.