RENCANA | Antara politik persepsi dan realiti pentadbiran: Mengapa sentimen anti-Onn Hafiz mula membesar di Johor
MOHD NAJIB HASHIM
Dalam politik moden, khususnya era TikTok dan Instagram, persepsi kadangkala bergerak lebih pantas daripada realiti. Seorang pemimpin boleh diangkat sebagai “harapan baharu” hari ini, namun dalam tempoh beberapa tahun sahaja boleh berubah menjadi sasaran kritikan rakyat sekiranya harapan yang dibina gagal diterjemahkan kepada penyelesaian yang konkrit.
Itulah cabaran yang sedang dihadapi oleh Menteri Besar Johor, Datuk Seri Onn Hafiz Ghazi.
Ketika mula mengambil alih kepimpinan Johor, Onn Hafiz dilihat membawa imej berbeza daripada generasi pemimpin Umno tradisional. Beliau muda, agresif di media sosial, aktif turun padang dan bijak membina naratif digital.
Dalam banyak keadaan, pendekatan itu berjaya menarik perhatian rakyat Johor yang sudah lama mahukan gaya kepimpinan lebih responsif dan dekat dengan masyarakat.
Namun politik bukan sekadar soal persepsi dan kandungan media sosial. Selepas hampir lima tahun mentadbir, sentimen rakyat mula berubah.
Apa yang dahulu dianggap sebagai “pemimpin rajin turun padang” kini mula dipersoalkan sebagai simbol kegagalan sistem pentadbiran negeri yang masih bergelut dengan masalah sama.
Lebih menarik, sentimen anti-Onn Hafiz hari ini tidak hanya datang daripada penyokong pembangkang seperti Pakatan Harapan(PH) atau Perikatan Nasional(PN), tetapi turut muncul secara perlahan daripada kelompok dalam United Malays National Organisation sendiri, khususnya kem politik yang tidak sehaluan dengan beliau.
Tidak dapat dinafikan bahawa kekuatan utama Onn Hafiz sejak awal ialah penguasaan media sosial. Video beliau turun mengejut ke tapak projek, memeriksa jalan rosak, menegur kontraktor dan memarahi pegawai bawahan sering menjadi kandungan viral di TikTok dan Instagram.
Pada peringkat awal, rakyat menyukai pendekatan tersebut kerana Johor sebelum ini sering dikaitkan dengan budaya pentadbiran elit dan birokratik. Kehadiran seorang Menteri Besar muda yang sanggup turun ke kawasan banjir, melawat jalan rosak pada waktu malam dan bercakap secara terus kepada rakyat memberikan imej bahawa kerajaan negeri sedang berubah.
Tetapi politik persepsi mempunyai had. Apabila video demi video menunjukkan masalah sama berulang setiap tahun, rakyat mula bertanya satu persoalan asas: jika Menteri Besar masih perlu turun marah kontraktor dan pegawai selepas hampir lima tahun memerintah, adakah ini menunjukkan sistem pentadbiran Johor sebenarnya gagal berfungsi secara institusi?
Di sinilah sentimen mula berubah. Rakyat pada awalnya melihat kemarahan Onn Hafiz sebagai simbol ketegasan. Namun kini ada yang melihatnya sebagai “content politics” – politik kandungan media sosial yang menghasilkan persepsi tindakan segera tetapi gagal menyelesaikan akar masalah.
Dalam bahasa mudah, rakyat mula mempersoalkan mengapa isu sama terus berlaku jika kerajaan negeri benar-benar mempunyai SOP, mekanisme pemantauan dan sistem penguatkuasaan yang berkesan.
Antara isu paling memberi kesan kepada sentimen rakyat ialah masalah jalan rosak di kawasan industri Johor, khususnya Pasir Gudang, serta kesesakan di laluan Johor–Singapura. Kedua-dua isu ini sangat dekat dengan kehidupan harian rakyat.
Di TikTok dan Facebook, video jalan berlubang, lori berat, banjir kilat dan kesesakan trafik menjadi bahan kemarahan berterusan netizen Johor. Apa yang menjadikan keadaan lebih buruk ialah apabila rakyat melihat masalah ini berlaku secara berulang walaupun pelbagai lawatan tapak dan pengumuman dibuat kerajaan negeri.
Bagi pengguna harian laluan CIQ Johor–Singapura pula, kesesakan luar biasa sudah menjadi tekanan psikologi harian. Walaupun sebahagian urusan melibatkan agensi Persekutuan, rakyat tetap melihat Menteri Besar sebagai wajah utama kerajaan di Johor.
Dalam politik, persepsi tanggungjawab sering lebih penting daripada struktur bidang kuasa sebenar. Sebab itu setiap kali video kesesakan CIQ viral, nama Onn Hafiz tetap menjadi sasaran kecaman.
Ramai netizen mula membandingkan pendekatan beliau dengan gaya “announcement politics” banyak lawatan, banyak kenyataan media, tetapi rakyat masih berdepan masalah sama setiap minggu.
Gagal membaca sentimen bukan Melayu Johor
Satu lagi kelemahan yang semakin diperkatakan ialah kegagalan Onn Hafiz memahami perubahan demografi dan sentimen politik Johor hari ini.
Johor bukan lagi negeri Melayu konservatif seperti dua dekad lalu. Urbanisasi pesat di Johor Bahru, Iskandar Puteri, Kulai, Pasir Gudang dan kawasan ekonomi berhampiran Singapura telah mengubah landskap politik negeri itu.
Nisbah pengundi Melayu dan bukan Melayu semakin rapat di banyak kawasan campuran.
Dalam realiti politik baru Johor, seorang Menteri Besar tidak lagi boleh bergantung sepenuhnya kepada sentimen Melayu tradisional.
Namun terdapat persepsi bahawa pendekatan politik Onn Hafiz terlalu berorientasikan imej Melayu-Umno dan gagal membina keselesaan politik yang lebih inklusif kepada pengundi bukan Melayu.
Ini bukan bermaksud beliau anti bukan Melayu. Tetapi dalam politik, persepsi lebih penting daripada niat. Sebahagian pengundi bandar dan bukan Melayu melihat pentadbiran beliau terlalu fokus kepada naratif populis Melayu dan kurang menampilkan pendekatan multietnik yang lebih progresif sebagaimana yang diperlukan oleh Johor moden.
Lebih membimbangkan, terdapat tanggapan bahawa beliau terlalu yakin dengan kemenangan besar Barisan Nasional dalam Pilihan Raya Negeri Johor lalu.
Hakikatnya, ramai penganalisis politik melihat kemenangan besar BN ketika itu berlaku dalam suasana luar biasa pasca-Covid-19. Ketika itu rakyat masih berada dalam mood ketidakstabilan ekonomi dan ketakutan pandemik, manakala kadar keluar mengundi pula rendah.
Faktor terbesar kemenangan BN ketika itu bukan semata-mata aura Onn Hafiz. Sebaliknya ia didorong oleh perpecahan pembangkang, keletihan rakyat terhadap krisis politik, serta keinginan mendapatkan kestabilan selepas era darurat Covid-19.
Malah perlu diingat, Onn Hafiz sendiri bukan “poster boy” utama pilihan raya tersebut. Kempen ketika itu lebih banyak bergantung kepada jenama BN dan naratif kestabilan politik negeri.
Sebab itu ada pihak dalam Umno sendiri mula mempersoalkan keyakinan beliau untuk bergerak secara lebih “solo” menjelang pilihan raya akan datang. Persoalan yang mula bermain di akar umbi mudah: apakah sebenarnya aura politik besar yang dimiliki Onn Hafiz sehingga beliau kelihatan begitu yakin mampu mempertahankan dominasi politik Johor hampir bersendirian?
Lebih rumit untuk Onn Hafiz ialah sentimen anti beliau tidak hanya datang daripada pembangkang.
Dalam Umno Johor sendiri, mula wujud rasa kurang senang daripada beberapa kelompok akar umbi dan kem politik tertentu. Ini bukan sesuatu yang luar biasa dalam sejarah politik Johor kerana negeri itu sejak dahulu mempunyai budaya “warlord politics” yang kuat.
Pengaruh tokoh-tokoh besar seperti Hishammuddin Hussein, Mohamed Khaled Nordin dan Hasni Mohammad masih wujud dalam pelbagai lapisan parti.
Sebahagian kelompok dalam Umno melihat Onn Hafiz terlalu bergantung kepada imej media sosial dan pendekatan korporat. Ada juga yang merasakan beliau cuba membina “personal branding” melebihi pengukuhan struktur parti di akar umbi.
Kritikan ini jarang dibuat secara terbuka kerana disiplin parti masih kuat, tetapi ia semakin jelas di media sosial, grup WhatsApp politik Johor dan komen akar umbi.
Naratif seperti “banyak kamera, kurang hasil”, “semua projek mahu di-claim”, “terlalu corporate” dan “rakyat susah tapi sibuk content TikTok” semakin kerap kedengaran dalam perbualan politik akar umbi.
Walaupun nampak kecil, naratif seperti ini berbahaya dalam politik kerana ia perlahan-lahan membentuk persepsi kolektif.
Isu “claim” projek persekutuan
Satu lagi perkara yang semakin membangkitkan rasa tidak puas hati ialah kecenderungan pentadbiran negeri dikatakan terlalu cepat mengaitkan projek Persekutuan sebagai kejayaan kerajaan negeri.
Dalam banyak pengumuman berkaitan pembangunan Johor, terdapat persepsi bahawa kerajaan negeri cuba memposisikan semua projek besar sebagai hasil rundingan dan usaha kepimpinan Menteri Besar.
Hakikatnya, banyak projek strategik di Johor melibatkan kementerian Persekutuan, agensi pusat, pelaburan asing serta dasar nasional yang telah dirancang lebih awal.
Apabila terlalu banyak projek dikaitkan dengan personaliti politik tertentu, rakyat mula melihatnya sebagai usaha membina jenama politik, bukannya budaya tadbir urus kolektif.
Di sinilah muncul sindiran bahawa pentadbiran Johor hari ini terlalu fokus kepada “optik politik”. Lebih memburukkan keadaan apabila masalah asas rakyat seperti jalan rosak, banjir tempatan dan kos hidup masih belum menunjukkan perubahan besar.
Dalam psikologi politik, rakyat biasanya boleh menerima kempen imej sekiranya kehidupan mereka bertambah baik. Tetapi apabila realiti harian tidak berubah, strategi komunikasi akhirnya bertukar menjadi liabiliti.
Fenomena yang sedang berlaku kepada Onn Hafiz sebenarnya bukan unik kepada Johor.
Ramai pemimpin muda di seluruh dunia mengalami masalah sama terlalu bergantung kepada komunikasi visual dan politik persepsi sehingga rakyat mula melihat mereka sebagai “pemimpin kamera”.
Pada awalnya rakyat kagum melihat pemimpin turun padang. Tetapi apabila masalah sama terus berlaku bertahun-tahun, lawatan mengejut dan kemarahan di hadapan kamera tidak lagi memberi kesan politik yang sama.
Sebaliknya, ia mula menimbulkan persoalan lebih besar tentang mengapa sistem tidak berubah, mengapa kontraktor masih gagal, mengapa SOP tidak berkesan, mengapa pemantauan projek masih lemah dan mengapa rakyat masih perlu menunggu Menteri Besar turun padang sebelum tindakan diambil.
Persoalan-persoalan inilah yang semakin berlegar dalam kalangan rakyat Johor hari ini.
Onn Hafiz masih mempunyai kelebihan besar. Beliau muda, petah, mempunyai akses kepada struktur kuasa Umno Johor dan masih menguasai naratif media sosial lebih baik berbanding ramai pemimpin negeri lain.
Tetapi politik matang akhirnya diukur bukan pada jumlah video viral atau lawatan tapak projek. Ia diukur pada kemampuan membina sistem yang berfungsi tanpa perlu Menteri Besar turun marah setiap minggu.
Johor ialah negeri strategik. Rakyatnya lebih terdedah kepada ekonomi antarabangsa, persaingan Singapura dan budaya politik bandar. Mereka bukan sekadar mahu pemimpin yang kelihatan bekerja. Mereka mahu masalah benar-benar selesai.
Jika pentadbiran negeri gagal keluar daripada budaya “reactive governance” — iaitu hanya bertindak selepas isu viral maka sentimen anti terhadap Onn Hafiz berpotensi menjadi lebih besar menjelang pilihan raya akan datang.
Dan yang paling membimbangkan beliau, gelombang itu mungkin bukan dipimpin pembangkang semata-mata.
Sebaliknya ia boleh datang daripada Umno Johor sendiri.
BACA JUGA Ahli, pimpinan Pas dilarang ulas isu Hadi-Bersatu tanpa izin parti