ANALISIS | Umno kata ada jalan keluar, tetapi rakyat juga yang diheret ke pilihan raya

Kalau Barisan Nasional (BN) benar-benar mempunyai kaedah terbaik untuk menyelesaikan kemelut adat, institusi diraja dan perlembagaan Negeri Sembilan, mengapa jalan penyelesaian itu tidak dibentangkan sejak krisis mula memuncak?

Mengapa pula formula yang kononnya mampu menamatkan kemelut hanya mahu didedahkan selepas BN memenangi Pilihan Raya Negeri (PRN)?

Persoalan ini timbul selepas Timbalan Pengerusi BN, Datuk Seri Mohamad Hasan mendakwa gabungan itu mempunyai kaedah terbaik untuk menyelesaikan krisis berkenaan, tetapi enggan memperincikannya sebelum kemenangan diperoleh.

Beliau dilaporkan meminta rakyat memberi kemenangan kepada BN terlebih dahulu sebelum penyelesaian tersebut dilaksanakan.

Kenyataan itu membawa satu percanggahan yang sukar diketepikan. Jika BN benar-benar sudah mempunyai formula terbaik, mengapa formula tersebut masih disimpan? Jika penyelesaiannya belum ada dan hanya akan muncul selepas menang, atas asas apakah BN mendakwa mempunyai kaedah paling berkesan?

Dalam isu yang melibatkan institusi adat, perlembagaan negeri dan kestabilan pentadbiran, penyelesaian tidak sepatutnya dijadikan umpan pilihan raya.

Jalaluddin pernah cadang jalan damai

Pada 26 April lalu, Pengerusi BN Negeri Sembilan, Datuk Seri Jalaluddin Alias mencadangkan penubuhan sebuah jawatankuasa khas pendamai.

Jawatankuasa itu dicadangkan supaya dianggotai tokoh berkecuali serta individu yang mempunyai kepakaran dalam Adat Perpatih dan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan.

Cadangan berkenaan pada asasnya wajar. Kemelut yang rumit sememangnya lebih sesuai ditangani menerusi rundingan, kepakaran undang-undang dan semangat muafakat, bukannya tekanan politik.

Namun, persoalan timbul apabila hanya sehari selepas mencadangkan mekanisme pendamaian itu, Jalaluddin mengetuai 14 Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) BN menarik sokongan terhadap kerajaan negeri pimpinan Datuk Seri Aminuddin Harun.

Jika jawatankuasa khas itu benar-benar dianggap penyelesaian terbaik, mengapa usaha menubuhkannya tidak diperjuangkan terlebih dahulu?

Mengapa tindakan politik yang boleh menggugat kestabilan kerajaan negeri dipilih sebelum mekanisme rundingan diberikan peluang untuk berfungsi?

Penarikan sokongan itu tidak menyelesaikan kemelut adat. Sebaliknya, ia menambah satu lagi lapisan krisis apabila pertikaian institusi berkembang menjadi ketidaktentuan politik dalam Dewan Undangan Negeri.

Kronologi tersebut memberikan gambaran bahawa pendekatan Jalaluddin berubah dengan begitu pantas.

Pada satu hari, beliau menyeru penyelesaian melalui jawatankuasa berkecuali. Pada hari berikutnya, beliau mengetuai langkah menarik sokongan terhadap Menteri Besar.

Beberapa hari kemudian, kepimpinan pusat Umno pula mengumumkan bahawa ADUN BN akan terus menyokong Kerajaan Perpaduan Negeri Sembilan bagi menjamin kestabilan.

Perubahan pendirian itu menimbulkan persoalan mengenai tujuan sebenar tindakan tersebut.

Jika penarikan sokongan dilakukan demi rakyat, mengapa ia dibatalkan dalam tempoh singkat? Jika kerajaan negeri benar-benar sudah tidak dipercayai, mengapa sokongan diberikan semula kepada kerajaan yang sama?

Episod itu lebih banyak mencetuskan kekeliruan daripada memberikan penyelesaian.

Rakyat diberitahu tindakan berkenaan dibuat demi kestabilan, tetapi kesan segeranya ialah ketidakstabilan. Rakyat diberitahu adat mahu dipertahankan, tetapi mekanisme pendamaian yang dicadangkan tidak menjadi keutamaan.

Tok Min terus jalankan amanah

Dalam keadaan politik yang tidak menentu itu, Aminuddin atau Tok Min terus menjalankan tugas sebagai Menteri Besar.

Pendekatan beliau tidak bersandarkan sidang media penarikan sokongan atau percaturan mendapatkan majoriti baharu. Sebaliknya, pentadbiran negeri diteruskan bagi memastikan urusan rakyat, pembangunan dan perkhidmatan kerajaan tidak terhenti.

Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim juga menegaskan keperluan menghormati institusi, proses perlembagaan dan rundingan dalam menangani kemelut berkenaan.

Kerajaan MADANI tidak menggunakan kekeliruan itu untuk membentuk kerajaan melalui pintu belakang. Sebaliknya, ruang diberikan kepada kebijaksanaan institusi diraja dan proses undang-undang.

Pendekatan Tok Min dan Kerajaan MADANI mungkin tidak menghasilkan drama politik yang besar, tetapi ia lebih selari dengan kepentingan rakyat yang mahu kerajaan terus berfungsi.

Ketika ahli politik bertelagah, rakyat tetap memerlukan jalan diselenggara, bantuan disampaikan, pelaburan digerakkan dan perkhidmatan awam diteruskan.

Mandat akhirnya dikembalikan kepada rakyat

Apabila ketidaktentuan politik berpanjangan, Tok Min tidak memilih untuk berpaut kepada kuasa melalui percaturan sokongan sulit.

Pembubaran DUN dipohon bagi membolehkan mandat dikembalikan kepada rakyat untuk menentukan kerajaan negeri yang baharu.

Langkah itu mencerminkan prinsip demokrasi yang lebih telus. Daripada mencari jalan untuk bertahan melalui rundingan di belakang tabir, rakyat diberikan peluang membuat keputusan melalui peti undi.

Ia juga selari dengan pendekatan Kerajaan MADANI yang menekankan penghormatan terhadap institusi, kestabilan pentadbiran serta keabsahan mandat rakyat.

Sebaliknya, BN kini meminta rakyat memberikan kemenangan terlebih dahulu sebelum formula penyelesaian krisis didedahkan.

Penyelesaian terhadap kemelut adat dan perlembagaan tidak seharusnya dijadikan hadiah yang hanya boleh dibuka selepas pilihan raya.

Jika kaedah itu benar-benar baik untuk Negeri Sembilan, ia sepatutnya dibentangkan kepada semua pihak sejak awal tanpa syarat politik.

Krisis rakyat atau peluang politik?

Kedudukan Jalaluddin sebagai calon utama BN untuk jawatan Menteri Besar turut menjadikan persoalan ini semakin relevan.

Beliau ialah pemimpin yang mencadangkan jawatankuasa pendamai, kemudian mengetuai penarikan sokongan terhadap Tok Min dan selepas itu tampil meyakinkan rakyat bahawa BN mampu menyelesaikan krisis jika diberi kuasa.

Urutan tersebut bukan bukti bahawa seluruh krisis dirancang untuk mendapatkan jawatan. Namun, ia memberikan asas yang munasabah untuk rakyat menilai sama ada tindakan itu benar-benar berpusat pada kepentingan adat dan rakyat, atau turut dipengaruhi hasrat mengambil alih pentadbiran negeri.

Sekiranya matlamat utama ialah menyelesaikan kemelut, Jalaluddin dan BN tidak perlu menunggu kemenangan.

Mereka boleh membentangkan sejak awal bentuk jawatankuasa yang dicadangkan, tokoh adat dan pakar perlembagaan yang akan dilibatkan, asas undang-undangnya, proses rundingan serta tempoh penyelesaian.

Kegagalan menjelaskan semua perkara itu menjadikan dakwaan mempunyai “kaedah terbaik” kelihatan lebih seperti slogan kempen berbanding pelan yang benar-benar tersedia.

Perbezaan yang perlu dinilai rakyat

Rekod yang dapat dinilai menunjukkan Tok Min terus memastikan pentadbiran negeri berjalan, menghormati proses perlembagaan dan akhirnya menyerahkan keputusan kepada rakyat.

Kerajaan MADANI pula memilih rundingan dan kestabilan, bukan mengambil kesempatan daripada krisis untuk merampas kerajaan.

Dalam masa sama, Jalaluddin mencadangkan pendamaian pada satu hari, menarik sokongan pada hari berikutnya, sebelum kepimpinan pusat Umno mengembalikan sokongan kepada kerajaan yang sama.

Kini BN mendakwa mempunyai jalan keluar, tetapi enggan membentangkannya sebelum kemenangan diperoleh.

Justeru, persoalan utama bukan sekadar siapa yang paling lantang bercakap mengenai adat. Persoalannya ialah siapa yang bertindak secara konsisten, menghormati institusi dan tidak menjadikan kesulitan rakyat sebagai jalan menuju kuasa.

Kalau Umno dan Jalaluddin benar-benar sudah mempunyai penyelesaian terbaik, mengapa penyelesaian itu tidak diperjuangkan sejak awal, sebelum rakyat diheret ke dalam ketidaktentuan politik dan pilihan raya?

Adat Perpatih menjunjung muafakat. Muafakat sepatutnya dicari ketika krisis bermula, bukannya disimpan sehingga selepas peti undi ditutup.