Kod perlindungan kanak-kanak dan pengurangan risiko: Standard mandatori platform lindungi generasi muda

Dua kod baharu di bawah Akta Keselamatan Dalam Talian 2025 (ONSA) meletakkan tanggungjawab lebih jelas kepada platform digital untuk melindungi kanak-kanak daripada kandungan dan interaksi berbahaya. Kod Perlindungan Kanak-Kanak (CPC) dan Kod Pengurangan Risiko (RMC) mula berkuat kuasa pada 1 Jun 2026.

CPC memberi tumpuan khusus kepada keselamatan pengguna bawah umur. Antaranya termasuk perlindungan mengikut umur, sekatan terhadap fungsi berisiko serta langkah keselamatan yang perlu disediakan oleh penyedia perkhidmatan.

RMC pula memberi penekanan kepada penilaian risiko, tadbir urus kandungan dan mekanisme pelaporan yang lebih berkesan.

Pendekatan itu penting kerana tanggungjawab keselamatan tidak lagi boleh diletakkan kepada ibu bapa dan kanak-kanak semata-mata.

Platform mempunyai teknologi dan kawalan terhadap algoritma, sistem cadangan serta ciri yang menentukan jenis kandungan yang sampai kepada pengguna.

Pencegahan

Naib Pengerusi Pertubuhan Hak Kanak-kanak Be My Protector, Dr Isdawati Ismail, berkata ramai ibu bapa merasakan langkah keselamatan yang disediakan platform sebelum ini lebih bersifat reaktif daripada pencegahan. Beliau melihat CPC sebagai langkah penting untuk mengubah keadaan tersebut.

Menurut Isdawati, CPC mengalihkan tanggungjawab dengan lebih tegas kepada penyedia perkhidmatan melalui pendekatan “safety by design”.

Ini bermaksud perlindungan perlu dibina ke dalam sistem platform sejak awal, dan bukan hanya bertindak selepas berlaku masalah.

Prinsip itu menjadi semakin penting apabila kanak-kanak boleh terdedah kepada pelbagai bentuk kandungan berbahaya.

Antaranya kandungan seksual, keganasan, buli siber, eksploitasi serta interaksi yang boleh membawa kepada grooming.

Sementara itu, Ketua Pusat Pengajian Siswazah Fakulti Komunikasi dan Pengajian Media UiTM Shah Alam, Prof Madya Dr Ahlam Abdul Aziz berkata, ONSA meletakkan tanggungjawab utama kepada pemilik platform untuk mengesan, menyekat dan menurunkan kandungan berbahaya secara proaktif.

Antara kandungan yang disebut Ahlam ialah eksploitasi kanak-kanak, unsur lucah, buli siber, penipuan dalam talian dan radikalisme.

Menurutnya, platform tidak seharusnya hanya menunggu laporan pengguna atau arahan pihak berkuasa sebelum bertindak terhadap kandungan sedemikian.

Pada masa sama, beliau mengingatkan bahawa pelaksanaan keselamatan dalam talian perlu mengekalkan keseimbangan antara perlindungan pengguna, kebebasan digital dan keberkesanan penguatkuasaan.

Pandangan itu menunjukkan cabarannya bukan sekadar mewujudkan peraturan, tetapi memastikan peraturan benar-benar boleh dilaksanakan secara adil dan berkesan.

Lebih mahir

Bagi ibu bapa pula, kehadiran standard mandatori pada peringkat platform dapat menjadi lapisan perlindungan tambahan. Mohamed Amin Abdul Haq berkata, ibu bapa tidak mampu mengawal penggunaan media sosial anak-anak sepanjang masa.

Beliau turut mengakui bahawa ada kalanya anak-anak lebih mahir menggunakan teknologi berbanding ibu bapa sendiri.

Sebab itu, Mohamed Amin melihat usaha memperkemas kawalan platform sebagai langkah yang mempunyai manfaat kepada keluarga dan masa depan remaja.

Pandangan tersebut memperlihatkan mengapa CPC dan RMC tidak boleh dilihat sebagai pengganti kepada peranan keluarga.

Sebaliknya, ia menambah satu lagi lapisan perlindungan dengan mewajibkan penyedia platform mengambil langkah lebih tegas terhadap kandungan berbahaya, sementara ibu bapa masih memainkan peranan dalam pemantauan dan pendidikan digital.

Perubahan paling besar ialah pendekatan daripada “bertindak selepas mudarat berlaku” kepada usaha mengesan dan mengurangkan risiko lebih awal.

Draf kod keselamatan MCMC juga menekankan penilaian risiko sistemik, termasuk kemungkinan kanak-kanak menemui kandungan berbahaya, ciri platform yang meningkatkan risiko serta ancaman baharu yang muncul.

Dalam dunia digital yang sentiasa berubah, perlindungan generasi muda memerlukan lebih daripada nasihat supaya kanak-kanak berhati-hati ketika menggunakan Internet.

Ia memerlukan keluarga yang peka, pendidikan digital yang berterusan dan platform yang dipertanggungjawabkan untuk menjadikan keselamatan sebahagian daripada reka bentuk serta operasi perkhidmatan mereka.

CPC dan RMC dibentuk untuk menyediakan kerangka perlindungan yang lebih tersusun dan wajib, supaya platform digital mengambil langkah pencegahan lebih awal serta bertanggungjawab mengurangkan risiko terhadap kanak-kanak dan remaja.