ANALISIS | Tidak tepat samakan eFishery dengan 1MDB, jom tengok fakta

Sejak isu pelaburan Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan) atau KWAP dalam syarikat teknologi akuakultur Indonesia, eFishery, mendapat perhatian, pelbagai dakwaan mula berlegar di media sosial.

Ada yang menyamakan isu itu dengan skandal 1Malaysia Development Berhad atau 1MDB. Ada juga yang mendakwa Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, bertanggungjawab secara langsung kerana beliau turut memegang jawatan Menteri Kewangan.

Namun, adakah perbandingan itu tepat?

Jawapannya, kedua-dua kes melibatkan kepentingan wang awam dan menuntut akauntabiliti, tetapi struktur, modus operandi serta bentuk salah laku yang berlaku adalah berbeza.

Ini bukan bermaksud pelaburan eFishery boleh dipandang ringan. Setiap sen wang awam perlu dipertanggungjawabkan. Namun, penelitian harus dibuat berdasarkan fakta dan cara keputusan pelaburan itu dilaksanakan.

Fakta 1: Angka rasmi KWAP ialah RM163.4 juta

KWAP mengesahkan jumlah pelaburannya dalam eFishery ialah RM163.4 juta, mewakili kira-kira 2.51 peratus kepentingan dalam syarikat berkenaan.

Bagaimanapun, angka hampir RM200 juta yang dilaporkan sebelum ini bukan muncul tanpa asas. Laporan terdahulu menyebut pelaburan bernilai AS$47.7 juta, yang ketika ditukar kepada ringgit dianggarkan antara RM194 juta hingga RM200 juta.

Justeru, angka rasmi terkini yang harus digunakan ialah RM163.4 juta, tetapi perbezaan dengan angka yang dilaporkan sebelum ini masih wajar dijelaskan secara telus.

Pada masa sama, RM163.4 juta lebih tepat disebut sebagai jumlah pelaburan atau pendedahan KWAP, bukan semestinya kerugian muktamad kerana usaha pemulihan dana masih berjalan.

Fakta 2: KWAP bukan satu-satunya pelabur

KWAP ialah pemegang saham minoriti dengan pegangan kira-kira 2.51 peratus ketika eFishery dilaporkan mempunyai penilaian sekitar AS$1.4 bilion.

eFishery turut mendapat sokongan pelaburan daripada beberapa institusi antarabangsa termasuk Temasek, SoftBank, Northstar dan 42XFund.

KWAP menyatakan pelabur-pelabur institusi lain turut terjejas akibat salah laku serta penyampaian maklumat kewangan yang mengelirukan oleh pihak pengurusan eFishery.

Kehadiran pelabur antarabangsa bukan bukti bahawa keputusan KWAP semestinya betul. Namun, ia menunjukkan penipuan yang berlaku tidak hanya menyasarkan satu institusi Malaysia.

Fakta 3: Siapa yang meluluskan pelaburan?

Berdasarkan penjelasan Anwar di Dewan Negara, pelaburan tersebut melalui proses dalaman KWAP yang melibatkan pasukan pelaburan profesional, semakan wajar dan panel pelaburan.

Beliau menegaskan keputusan pelaburan individu tidak memerlukan kelulusan Kementerian Kewangan dan tidak diputuskan sendiri oleh Perdana Menteri.

Bagaimanapun, Anwar turut mengakui bahawa sebahagian proses pengesahan tidak dapat diselesaikan dalam tempoh yang ditetapkan. Perkara itu bermakna proses pelaburan tetap perlu diteliti bagi menentukan sama ada terdapat kelemahan semakan, pemantauan atau kawalan risiko.

Justeru, tidak tepat untuk mendakwa Perdana Menteri sendiri memilih dan meluluskan pelaburan itu. Namun, ini juga tidak bermaksud tanggungjawab institusi, pengawasan dan tadbir urus boleh diketepikan.

Fakta 4: Adakah tiada siapa perlu dipertanggungjawabkan?

Sudah tentu tidak.

Pelaburan terjejas sebanyak RM163.4 juta tetap melibatkan wang awam. KWAP sendiri mengakui telah menjalankan siasatan dalaman, menilai semula proses pelaburan dan memperkukuh kaedah pemantauan selepas pelaburan.

SPRM pula telah membuka siasatan serta menubuhkan pasukan khas untuk meneliti isu itu. Anwar mengarahkan KWAP dan Kementerian Kewangan memberikan kerjasama penuh.

Mengakui bahawa KWAP didakwa menjadi mangsa penipuan tidak bermaksud semua tindakan pegawai atau proses pelaburannya secara automatik bebas daripada penelitian.

Sekiranya terdapat rasuah, penyelewengan, kecuaian atau kegagalan mematuhi prosedur, tindakan sewajarnya tetap perlu diambil.

Fakta 5: Mengapa eFishery tidak sama dengan 1MDB?

Dalam kes eFishery, KWAP ialah pelabur minoriti dalam sebuah syarikat swasta Indonesia. Berdasarkan penjelasan KWAP, keputusan pelaburan dibuat menggunakan maklumat kewangan yang kemudiannya didapati telah dimanipulasi oleh pengurusan syarikat tersebut.

Pengasas bersama dan bekas ketua pegawai eksekutif eFishery, Gibran Huzaifah, telah dijatuhi hukuman penjara sembilan tahun di Indonesia selepas disabitkan atas kesalahan pecah amanah dan pengubahan wang haram.

Sebaliknya, 1MDB ialah syarikat milik kerajaan Malaysia. Skandal itu melibatkan dana 1MDB sendiri yang didakwa diselewengkan menerusi rangkaian transaksi, entiti luar pesisir, pengubahan wang haram dan pembelian aset untuk kepentingan individu tertentu.

Kes tersebut mencetuskan siasatan, pendakwaan, penyitaan aset dan pemulangan dana merentas beberapa negara.

Maka, kedua-duanya melibatkan wang awam dan isu tadbir urus, tetapi mekanisme salah laku serta kedudukan institusinya tidak sama.

Menyamakan kedua-duanya secara terus tanpa melihat konteks akan mengelirukan perbincangan.

Fakta 6: Adakah pencen penjawat awam terjejas?

Setakat ini, tiada petunjuk bahawa pembayaran pencen penjawat awam akan terhenti atau terjejas secara langsung akibat pelaburan eFishery.

Kerajaan kekal bertanggungjawab membayar pencen, manakala KWAP berperanan membantu kerajaan membiayai tanggungan tersebut serta mengurus pembayaran bagi pihak kerajaan.

KWAP juga melaporkan jumlah dana di bawah pengurusan sebanyak RM195.26 bilion dan pendapatan pelaburan kasar RM8.33 bilion berdasarkan keputusan belum diaudit bagi tahun kewangan 2025.

Namun, ini tidak bermakna pelaburan RM163.4 juta boleh dianggap tidak penting. Sebarang kehilangan atau penurunan nilai tetap mengurangkan pulangan yang sepatutnya dinikmati dana awam.

Kesimpulan

Mengkritik keputusan pelaburan KWAP adalah wajar.

Mendesak siasatan terhadap kemungkinan kecuaian, kelemahan semakan wajar atau kegagalan pemantauan juga selaras dengan prinsip akauntabiliti.

Namun, menyimpulkan bahawa eFishery ialah pengulangan skandal 1MDB tanpa melihat siapa yang mengawal syarikat, bagaimana dana berpindah dan bentuk salah laku yang berlaku bukan gambaran yang lengkap.

Dalam isu ini, KWAP boleh menjadi mangsa penipuan korporat dan pada masa sama masih perlu menjawab persoalan tentang mutu semakan, pemantauan serta pengurusan risikonya.

Fakta perlu mendahului sentimen.

Matlamatnya bukan sekadar mencari pihak untuk dipersalahkan, tetapi memastikan wang awam dipulihkan, kelemahan dikenal pasti dan mekanisme pelaburan diperketat supaya kejadian sama tidak berulang.