Menghubung jiwa merentas lautan: Pusat NADI lambang penyatuan keterangkuman Hari Malaysia

Sambutan Hari Malaysia bukan sekadar mengenang pembentukan Malaysia pada 16 September 1963.

Dalam dunia hari ini, makna penyatuan Semenanjung, Sabah dan Sarawak juga boleh dilihat melalui sejauh mana rakyat di ketiga-tiga wilayah mendapat peluang yang sama untuk belajar, bekerja dan berhubung menerusi dunia digital.

Di sinilah Pusat Sebaran Maklumat Nasional (NADI) membawa makna yang lebih besar daripada sekadar menyediakan komputer dan sambungan Internet.

NADI diwujudkan sebagai hab komuniti, khususnya untuk masyarakat luar bandar, kawasan kurang mendapat perkhidmatan dan golongan berpendapatan rendah. Rangkaian itu kini mempunyai 1,099 pusat di seluruh negara.

Matlamatnya juga jelas. Selain menyediakan capaian Internet secara kolektif, NADI mahu merapatkan jurang digital, pengetahuan dan sosioekonomi melalui latihan, pembelajaran, keusahawanan dan pelbagai perkhidmatan pintar.

Dalam konteks Hari Malaysia, matlamat itu boleh dilihat sebagai sebahagian daripada usaha memastikan jarak geografi tidak bertukar menjadi jurang peluang antara wilayah.

Isu ini bukan perkara baharu di Sabah dan Sarawak. Pada Julai 2020, The Borneo Post melaporkan kajian Dr Nuurrianti Jalli mengenai pengalaman 574 pengguna Internet di Malaysia Timur.

Sebanyak 67.1 peratus responden menyatakan tidak berpuas hati dengan akses Internet kerana sambungan yang lemah, perlahan atau tidak stabil.

Lebih membimbangkan, 31 peratus responden luar bandar Sabah dan Sarawak dalam kajian itu berkata mereka terpaksa keluar dari rumah untuk mencari sambungan Internet yang lebih stabil.

Sebanyak 14.6 peratus pula dilaporkan langsung tidak mempunyai akses Internet di rumah ketika kajian dilakukan.

Nuurrianti ketika itu mencadangkan supaya pusat perkhidmatan Internet diperluaskan di kawasan yang mempunyai akses terhad sebagai penyelesaian jangka pendek.

Pandangan tersebut cukup dekat dengan peranan yang kini dimainkan NADI, iaitu membawa kemudahan digital lebih hampir kepada komuniti yang mungkin tidak mempunyai sambungan atau peralatan mencukupi di rumah.

Ukuran kejayaan

Namun, menyediakan talian Internet sahaja belum memadai. Penyelidik Khazanah Research Institute (KRI), Dr Rachel Gong, menekankan konsep “meaningful Internet connectivity” atau kesalinghubungan Internet yang benar-benar bermakna.

Dalam analisisnya pada 2020, beliau mengingatkan bahawa akses mampu milik hanyalah langkah pertama dalam mewujudkan masyarakat digital yang inklusif.

Menurut Gong, isu seperti literasi digital, keselamatan siber, privasi data dan kemampuan menggunakan teknologi secara berkesan juga perlu diberi perhatian.

Ertinya, ukuran kejayaan bukan sekadar sama ada seseorang mempunyai isyarat Internet, tetapi sama ada akses itu benar-benar boleh digunakan untuk pendidikan, pekerjaan, urusan kewangan dan memperbaiki kehidupan.

Keperluan merapatkan jurang antara Semenanjung dengan Malaysia Timur turut disokong kajian Universiti Utara Malaysia (UUM) yang diterbitkan pada Julai 2025.

Penyelidikan oleh Ming-Pey Lu, Zunarni Kosim dan Yong Kang Cheah melibatkan 1,171 isi rumah berpendapatan di bawah garis kemiskinan dan membandingkan Semenanjung Malaysia dengan Malaysia Timur.

Kajian itu mendapati terdapat perbezaan yang signifikan antara kedua-dua wilayah dalam mencapai keterangkuman kewangan digital.

Semenanjung menunjukkan tahap lebih kukuh dari sudut literasi digital dan infrastruktur, sementara faktor kepercayaan dan peranan penyedia perkhidmatan memberi kesan berbeza di Malaysia Timur.

Penyelidik turut menekankan pentingnya Internet yang mampu milik dan boleh dipercayai serta kempen literasi digital yang sesuai dengan keperluan wilayah.

Hakikat itu menunjukkan mengapa pendekatan sama rata tidak semestinya menghasilkan hasil yang sama.

Keadaan geografi, jarak penempatan, tahap pendapatan dan kemudahan sedia ada di Sabah serta Sarawak tidak semestinya serupa dengan kawasan di Semenanjung. Sebab itu, dasar keterangkuman digital perlu mengambil kira realiti setempat.

Akar umbi

Pandangan masyarakat sivil di Sabah juga membawa mesej serupa. Presiden Sabah Social Entrepreneurs and EcoDevelopment (SEED), Datuk Aminah Ambrose berkata, organisasinya memberi perhatian kepada usaha mendedahkan masyarakat luar bandar kepada pendigitalan dan penggunaan komputer, khususnya mereka yang mempunyai akses terhad kepada peranti moden.

SEED pada 2024 bekerjasama dalam program pemberian komputer terpakai kepada komuniti dan organisasi yang kurang mendapat kemudahan.

Bagi Aminah, kerjasama antara NGO dan organisasi lain penting untuk mengenal pasti masyarakat yang benar-benar memerlukan bantuan serta memastikan bantuan sampai kepada mereka.

Inisiatif seperti itu memperlihatkan bahawa merapatkan jurang digital memerlukan bukan sahaja infrastruktur, tetapi juga peranti, latihan dan sokongan di peringkat akar umbi.

Atas sebab itu, NADI mempunyai ruang untuk menjadi lebih daripada sebuah pusat Internet.

Apabila seorang pelajar di pedalaman Sabah, usahawan kecil di Sarawak dan keluarga berpendapatan rendah di Semenanjung boleh menggunakan kemudahan digital yang sama untuk belajar, mendapatkan maklumat atau mengembangkan perniagaan, teknologi menjadi jambatan yang menghubungkan pengalaman rakyat merentas wilayah.

Fungsi rasmi NADI sendiri memberi tumpuan kepada capaian Internet, pembelajaran sepanjang hayat, keusahawanan dan penyebaran maklumat kepada masyarakat.

Semangat Hari Malaysia akhirnya bukan hanya tentang merapatkan jarak di atas peta. Ia juga tentang memastikan rakyat di Semenanjung, Sabah dan Sarawak tidak dipisahkan oleh jurang peluang.

Dalam zaman digital, Pusat NADI boleh menjadi salah satu ruang yang menghubungkan jiwa merentas lautan supaya keterangkuman bukan sekadar slogan, tetapi dapat dirasai dalam kehidupan seharian rakyat.